Wyjazd do Czech – edukacja dla dorosłych
Grupa seniorów z Brzegu Dolnego, uczestniczących w projekcie Erasmus+ Edukacja dorosłych „Biblioteka dla klimatu”, w dniach 15–19 września wyruszyła w podróż pełną wrażeń i nowych doświadczeń. Ich celem była Biblioteka Miejska w czeskim Nachodzie – miejsce, które na kilka dni stało się przestrzenią nauki, spotkań i inspiracji. Wyjazd został zorganizowany przez bibliotekę TAMA w ramach projektu finansowanego przez Unię Europejską. Seniorzy mieli niepowtarzalną możliwość nie tylko zwiedzenia samej instytucji, ale przede wszystkim poznania bogatej oferty zajęć przygotowywanych specjalnie dla osób starszych. Każdy dzień wypełniały aktywności integracyjne, warsztaty oraz spotkania, w których polscy uczestnicy chętnie i aktywnie brali udział. Spotkania w Nachodzie stały się także okazją do wymiany doświadczeń i refleksji. Seniorzy z Brzegu Dolnego mogli skonfrontować swoje oczekiwania i pomysły z czeskimi praktykami pracy biblioteki.
Pierwszy dzień wizyty w Nachodzie rozpoczął się niezwykle inspirująco. Seniorzy z Brzegu Dolnego mieli okazję wysłuchać wykładu pisarza i przyrodnika Martina Leschingera, poświęconego urokom i wyzwaniom Gór Orlickich. Podczas prelekcji uczestnicy poznali bogactwo tych gór, objętych wieloma formami ochrony przyrody. Leschinger opowiadał m. in. o unikalnych siedliskach – torfowiskach, buczynach, a także o charakterystycznych gatunkach roślin i zwierząt, takich jak storczyki, arnika, modraszki czy rysie. Wskazywał jednocześnie na zagrożenia wynikające z nadmiernej presji turystycznej, wycinki lasów czy niekontrolowanej ingerencji człowieka.
Drugi dzień pobytu w Nachodzie upłynął w literackim nastroju. Uczestnicy wyjazdu odwiedzili muzeum poświęcone Josefowi Škvoreckýemu – jednemu z najsłynniejszych czeskich pisarzy, który właśnie w tym mieście przyszedł na świat i spędził swoje młodzieńcze lata. Zwiedzanie muzeum pozwoliło zapoznać się nie tylko z jego bogatą biografią i twórczością, ale także z kontekstem historycznym i kulturowym, w jakim powstawała jego literatura. Po tej części wyprawy nastąpiła niezwykła podróż po samym Nachodzie – śladami bohaterów powieści „Tchórze”. W miejscach charakterystycznych dla pisarza i jego twórczości, takich jak Rynek, stary browar czy bar, czytane były fragmenty książki. Dzięki temu tekst nabierał zupełnie nowego wymiaru – słuchany w przestrzeni, w której toczy się akcja, stawał się bardziej autentyczny i namacalny.
Podczas pobytu w Nachodzie uczestnicy wyjazdu mieli także okazję wziąć udział w wyjątkowym wydarzeniu literackim – Nocy Literatury. To coroczna czeska inicjatywa, która polega na głośnym czytaniu wybranych fragmentów książek europejskich wskazanych przez ambasady poszczególnych krajów. Szczególnego charakteru temu spotkaniu nadał nieoczywisty wybór miejsca – całe wydarzenie odbyło się bowiem w miejskiej remizie strażackiej. W rolę lektorów wcieliły się osoby wyjątkowo związane z lokalną społecznością i kulturą: doświadczony działacz na rzecz biblioteki, radny– Mgr. Martin Tesař, wieloletnia pracownica biblioteki Irena Macurová oraz znany reporter Petr Voldán. Fragment jednej z książek zaprezentowała również pani Renata Klicperová, aktywna czytelniczka i uczestniczka życia miasta, wybierając tekst z powieści “Listonoszka”. Polscy seniorzy mieli okazję śledzić prezentowane utwory także w języku polskim, co pozwoliło im w pełni docenić wielokulturowy i międzynarodowy wymiar wydarzenia.
Nie zabrakło okazji uczestniczyć w warsztatach ekologicznych, zorganizowanych przez bibliotekę TAMA. Spotkanie odbyło się pod hasłem „Biblioteka dla klimatu” i miało charakter integracyjny – głównym tematem była ekologia oraz codzienne sposoby dbania o środowisko. Warsztaty „las w słoiku” okazały się doskonałą okazją do współpracy i wymiany doświadczeń pomiędzy uczestnikami z obu krajów. Seniorzy, tworzyli eko-kompozycje z sukulentów w szklanych słojach, symbolizujących zamknięte ekosystemy – każdy włożył do środka trochę siebie i swojej wizji ekologicznej harmonii. Kompozycje zapakowano później w materiałowe torby, na których uczestnicy pracując z parach wykonali napisy w dwóch językach: po polsku i po czesku „biblioteka dla klimatu”. Spotkaniu towarzyszyła przyjazna atmosfera, rozmowy przy kawie sprzyjały wymianie pomysłów na to, jak codzienne nawyki – drobne działania w domu czy w społeczności – mogą pozytywnie wpływać na stan środowiska.
Wśród wydarzeń, które szczególnie zapadły w pamięć polskim seniorom podczas pobytu w Nachodzie, wyjątkowe miejsce zajęły warsztaty z muzykoterapii. Pod czujnym okiem instruktora i przy akompaniamencie fortepianu uczestnicy mieli okazję poznawać czeskie przyśpiewki ludowe. Okazało się jednak, że muzyka nie zna granic – polska grupa z łatwością łapała nowe melodie, a wkrótce role się odwróciły: to seniorzy z Polski nauczyli czeskich przyjaciół swoich rodzimych pieśni. Zabawa była przednia, zwłaszcza gdy do gry włączono różnorodne instrumenty muzyczne – od kalimby, przez grzechotki, po rozmaite perkusjonalia. Każdy uczestnik musiał odegrać melodię na swoim instrumencie, a kolejna osoba starała się ją powtórzyć na innym, co przyniosło wiele śmiechu i spontanicznej integracji. Warsztaty stały się prawdziwym mostem łączącym obie grupy – zabawę i wspólne tworzenie muzyki z pewnością warto będzie powtórzyć podczas spotkań w Polsce. Nie zabrakło przy tym sympatycznych niuansów językowych – chwilami uczestnicy z uśmiechem szukali właściwych słów czy tłumaczeń, co dodawało spotkaniom naturalności i ciepła.
Cała polska grupa doceniła gościnność gospodarzy, ich przywiązanie do lokalnych tradycji, dumę z dorobku miejscowych pisarzy. Wiele osób wyraziło też chęć odwiedzenia naszych stron, by poznać kulturę polską i zobaczyć, jak wyglądają takie spotkania w Brzegu Dolnym.
Zrodziło się wiele inspiracji, które – jak zgodnie podkreślali uczestnicy – warto będzie przenieść na grunt lokalny. Pobyt za granicą dał też uczestnikom coś więcej niż tylko wiedzę o działalności biblioteki. Był okazją do rozmów, nawiązywania nowych znajomości i wspólnego spędzania czasu w przyjaznej atmosferze. Niejednokrotnie podkreślali oni, że takie wyjazdy to nie tylko nauka, ale również ważny krok do otwierania się na nowe kultury, idee i ludzi. Odwiedziny w Nachodzie pozostawiły po sobie trwały ślad – zarówno w postaci wspomnień, jak i inspirujących pomysłów na dalszą działalność biblioteki w Brzegu Dolnym.
